Biologisch afbreekbaar

Deze kisten bieden niet alleen een unieke en natuurlijke uitstraling, maar zijn ook volledig biologisch afbreekbaar. Dit betekent dat  ze geen schadelijke resten achterlaten in het milieu. De productie van myceliumkisten verbruikt aanzienlijk minder energie en grondstoffen in vergelijking met traditionele kisten. De Living Cocoon kan worden gebruikt bij een (natuur) begrafenis maar ook voor een crematie.

Duurzame keuze

Met de toenemende aandacht voor duurzaamheid en ecologische verantwoordelijkheid, zijn mycelium-uitvaartkisten een relevante keuze voor mensen die waarde hechten aan de impact van hun keuzes op de aarde. De Living Cocoon is ook bij Annelies Vente Uitvaart beschikbaar waardoor het steeds gemakkelijker wordt om een groen afscheid te organiseren.

Kiezen voor een mycelium-uitvaartkist is niet alleen een eerbetoon aan de overledene, maar ook aan de aarde zelf. Een vriendelijke manier van opbaren op een bed van verse mos. Het materiaal zelf voelt zacht aan.

Mycelium is opgebouwd uit duizenden kleine ‘draadjes’, dit is het perfecte bindmateriaal voor een sterk product. Het kan een gewicht van 200 kg dragen. Mycelium is daarnaast van nature hydrofoob en dus waterdicht.
(bron Loop)

Wilt u meer informatie over de Living Cocoon of wilt u advies, dan kom ik graag bij u langs voor een gratis en vrijblijvend voorgesprek. Belt u mij gerust voor meer informatie of het maken van een afspraak. Ik ben bereikbaar op 06 431 38 768.

Van traditie naar keuze

Vroeger was het anders. Toen lag vast hoe een uitvaart geregeld werd. Ik organiseer nog regelmatig kerkelijke uitvaarten. Waarbij de uitvaartdienst volgens liturgische regels wordt vormgegeven. De dominee of pastoor gaat in overleg met de familie een kerkdienst vormgeven. Het voordeel hiervan is dat nabestaanden en directe omgeving weet wat er gaat gebeuren, waardoor er juist ook ruimte komt voor het afscheid nemen.

Meer aanbod aan producten

Een traditionele uitvaart is tegenwoordig echter niet meer de standaard. Als uitvaartbegeleider vind ik het daarom belangrijk kennis te hebben van nieuwe ontwikkelingen. Tijdens het congres Funeral Future afgelopen week heb ik me verder verdiept in de trends. Een van de trends is de groei van het aanbod van producten en diensten. Van kisten tot uitvaartlocaties. Van rouwvervoer tot aan catering. Alles kan op maat en smaak.

De verwachtingen en behoeften van mensen veranderen

Een andere merkbare trend bij uitvaarten is de uitvaart steeds vaker een persoonlijke invulling krijgt. Het gebruikelijke plakje cake na een uitvaartdienst verdwijnt. Steeds vaker wordt er een borrel geschonken met een bitterbal. Maar u kunt ook kiezen voor champagne met sushi. Mensen hebben andere verwachtingen en behoeften dan vroeger.

Lossere invulling

Over het algemeen genomen mag het bij uitvaarten tegenwoordig allemaal was losser. Ik zie dat deze trend echt is ingezet. Vaak wordt er al geen zwarte kleding meer gedragen. En muziek is ook steeds meer afhankelijk van de persoonlijke smaak van de overledene. Het verdriet mag er nog gewoon zijn, maar ook de invloeden van andere culturen waar tijdens uitvaarten vrolijk gedanst en gezongen wordt, zijn zichtbaar.

Alvast keuzes maken

Op Internet is veel informatie te vinden over uitvaarten. Zo kunt u alvast nadenken over wat er mogelijk is. Ik help u hierbij graag. Met het gratis wensenformulier uitvaart kunt u uw keuzes op papier zetten. Als u liever persoonlijk praat over uw uitvaartwensen kan ik langskomen voor een vrijblijvend voorgesprek. Bel mij op 06-43138768 of mail naar annelies@anneliesvente.nl.

Kwam vroeger de pastoor of dominee en was een dienst vrij snel volgens een bekend kader ingevuld, tegenwoordig is dat wel anders. We hebben zelf steeds meer invloed op hoe een uitvaart vorm krijgt. Uw eigen uitvaart of die van een overleden dierbare. Maar dat het nu vaak heel anders gaat dan de traditionele uitvaarten vroeger vol rituelen, betekent niet dat we geen behoefte meer hebben aan rituelen. Een informele, niet-kerkelijke uitvaart heeft ook zijn eigen, eigentijdse rituelen. Ik geef in dit artikel graag een paar voorbeelden.

Het leven vraagt om rituelen

Voor alles in het leven hebben we rituelen. Zo blazen wij kaarsjes uit op de verjaardagstaart en mogen dan een wens doen. Of we doen die wens bij een vallende ster. Voor een jarige zingen wij een lied. En soms verbranden we brieven of foto’s om een relatie of een bepaalde periode af te sluiten. Bij rituelen tijdens een uitvaart denken we misschien al gauw aan de vaste gewoonten in de kerk. Zeker in de rooms-katholieke kerk worden veel symbolische handelingen verricht. Het gebruik van wijwater bij het welkom heten van de overledene door de pastoor. Of het zwaaien met wierook.  Familieleden steken de zes kaarsen aan die naast de kist staan.

De uitvaartwensen van tegenwoordig

Onlangs is er onderzoek gedaan onder Nederlanders naar hun uitvaartwensen. Ik lees de bovenstaande kop dat boven een artikel staat: “Merendeel Nederlanders wil informele uitvaart, zonder tradities en rituelen”. Tegenwoordig  kiest men vaker voor een informele uitvaart. Dat herken ik ook in de uitvaarten die ik begeleid. Doordat minder mensen naar de kerk gaan, worden de kerkelijke uitvaarten ook minder. Hierdoor krijgt de familie zelf de regie in handen. Dan zou je al kunnen spreken van een informele uitvaart.

Gemoedelijke sfeer

Mijn ervaring is dat nabestaanden een niet-kerkelijke uitvaart steeds vaker in een gemoedelijke sfeer willen. Dit zit hem soms in de kleding: geen zwarte, strakke pakken. Of men wil dat erop een niet plechtige toon wordt gesproken tijdens een dienst. Zo zei laatst iemand tijdens een voorgesprek: “Spreek tijdens de afscheidsdienst maar zoals je nu ook praat”.

Nieuwe eigentijdse rituelen

Maar een informele, niet-kerkelijke uitvaart heeft toch ook zeker zijn eigen, eigentijdse rituelen. In het onderzoek komt bijvoorbeeld naar voren dat vooral de Flevolanders willen dat hun nabestaanden proosten op hun leven. Samen het glas heffen! Wat een mooi ritueel! Zo zie ik veel nieuwe rituelen voorbij komen tijdens uitvaarten.

Tegenwoordig willen families bijvoorbeeld zoveel mogelijk zelf doen. Zo zie je steeds meer dat in plaats van ingehuurde dragers, de nabestaanden zelf de kist met de overledene de aula indragen. Soms doet men dat voorafgaand aan de uitvaartplechtigheid. Anderen kiezen ervoor dit te doen bij aanvang van de dienst. Ook bij begrafenissen zijn het vaak familieleden die de kist naar het graf begeleiden.

Als er een foto van de overledene bij de kist staat, kunnen er één of meerdere kaarsjes bij worden gezet. Tijdens de uitvaartdienst steken familieleden die aan. De overledene wordt symbolisch in het licht gezet. Luisteren naar eigen uitgekozen muziek, kijken naar foto’s tijdens een slideshow. Het doen van een laatste groet door langs de kist te lopen. Een bloem neerleggen op de kist of een schepje zand. Het zijn allemaal rituelen of vaste onderdelen van een uitvaart.

Oude tradities als inspiratie voor moderne rituelen

Ik haal  mijn inspiratie voor de invulling van de dienst ook uit de katholieke uitvaartmis. Waarom het kind met het badwater weggooien? De absoute in de katholieke kerk is een ritueel aan het einde van de katholieke uitvaartliturgie waarbij de kist wordt besprenkeld met wijwater en bewierookt, onder het uitspreken van gebeden. Het is een laatste eerbetoon aan het lichaam van de overledene. Absoute komt van het woord absolvere, wat losmaken of bevrijden betekent. In de diensten die ik begeleid doe ik ook een soort absoute maar dan met woorden. Een meer eigentijds en bij de overledene en familie passend eerbetoon waarbij ik de overledene namens iedere aanwezige bedank voor alles wat hij of zij heeft betekend. Het is een plechtig en emotioneel moment waarop de aanwezigen de overledenen afscheid nemen van het lichaam van de overledene.

Rituelen in besloten kring

Wil een familie een afscheid met een beperkt gezelschap zonder dat er sprake is van een dienst of plechtigheid, ook dan kunnen rituelen van pas komen. Een woordje van welkom en bij het afscheid met z’n allen om de kist staan. Op zo’n moment is het een mooi gebaar dat de aanwezigen een bloem uit een rouwstuk halen en die op de kist leggen.

Rituelen geven rust en duidelijkheid

Families kunnen ook hun eigen rituelen maken. Een ritueel kan iets heel eenvoudigs zijn. Een uitvaart is emotioneel en spannend voor de nabestaanden. Dan is het fijn dat van te voren afgesproken rituelen voor rust en duidelijkheid zorgen.

Praten over uitvaartwensen

Juist omdat we nu zelf meer invloed hebben op de uitvaart is het zo belangrijk om met elkaar daarover te praten. Hoe wilt u herdacht worden? Welke rituelen vind u mooi? In welke sfeer? Met welke muziek en foto’s?

Wilt u hier meer over weten of het gesprek aangaan over uw uitvaartwensen? Bel mij voor een vrijblijvend voorgesprek op 06-43138768 of mail naar annelies@anneliesvente.nl.

Uw uitvaartwensen op papier zetten? Download gratis het wensenformulier.

De dood van een dierbare kan u totaal overrompelen, ook al is die voorzien. Het is dan belangrijk om goed te realiseren dat uw dierbare is overleden, door het lichaam te zien en aan te raken. Soms wil je dat niet. Vind je dat griezelig. Maar als je toch gaat kijken of zelfs meehelpt met de verzorging, dan valt het altijd mee. Mijn tip is daarom om als dat kan als familie altijd te helpen het verzorgen van de overledene. Wassen, mooie kleren uitzoeken, haren kammen…  Om een beeld te geven hoe dit in zijn werk gaat, vertel ik u graag wat er komt kijken bij de laatste verzorging van iemand die is overleden.

Laatste zorg verlenen na overlijden

De laatste verzorging van een overledene wordt vaak afleggen genoemd, maar liever spreek ik van de laatste zorg verlenen na overlijden. Mijn reis in de uitvaartwereld is begonnen bij de laatste zorg. Als uitvaartverzorger wilde ik de laatste zorg kunnen verlenen. Het liefst samen met de familie. Dus volgde ik de cursus Piëteitsvolle verzorging van overledenen.

Afscheid nemen met aandacht en zorg

Het is mijn passie om nabestaanden op een persoonlijke wijze afscheid te laten nemen van hun dierbare. Dat begint bij de laatste verzorging en de opbaring van een overledene. Families zeggen vaak: “Wat ligt hij er mooi bij”. Om dat voor of met de familie te kunnen doen, geeft mij enorme voldoening. En zeker als de familie kan meehelpen. Zij hebben dan al afscheid kunnen nemen door met aandacht en zorg hun dierbare te verzorgen. “Het is het laatste wat we voor haar kunnen doen”, hoor ik ze vaak zeggen.

Zelf doen of meehelpen met de laatste verzorging van een overleden dierbare

De familie kan ook zelf de laatste zorg doen of hierbij meehelpen. Ik heb gezien dat het verzorgen van de overledene door de naasten zelf van onschatbare waarde is. En willen zij dat niet dan kan het al mooi zijn om erbij aanwezig te zijn van. De naasten moeten in ieder geval de keuze kunnen maken wat hun rol is in de laatste verzorging. Wil of kan de familie niet meehelpen dan roep ik de hulp in van een collega.

Achteraf was zij zo blij dat ze dit toch gedaan had

Bij een uitvaart die ik mocht begeleiden wilde een dochter liever niet helpen bij het verzorgen van haar moeder. Zij vond het een eng idee. Ze bleef er wel bijstaan. Op een afstandje. Samen met haar zuster wasten wij moeder. De dochter kwam steeds dichterbij. Ik vroeg haar of zij de sokken aan wilde doen. Zij zei aarzelend ‘ja’ en ze kamde ook nog haar haren. Deze dochter was achteraf zo blij dat zij dit toch gedaan had. Het had veel voor haar betekend.

Waardigheid en respect

De laatste zorg voor het lichaam is een belangrijk onderdeel van het afscheid. Daarom zal ik altijd het lichaam met waardigheid en respect wassen en aankleden. Ook als er geen familie bij is. Het lichaam blijft zoveel mogelijk bedekt. Al mijn handelingen doe ik met volle aandacht in een rustig tempo.

De meest voorkomende handelingen bij een laatste verzorging na overlijden

Elke situatie is weer anders, maar de meest voorkomende handelingen bij een laatste verzorging na overlijden zijn het wassen, het aanbrengen van continentiemateriaal en het aankleden  van de overledene. Dan volgt de verzorging van het haar, de handen en nagels. De ogen en mond worden gesloten.

Aanraken van de overledene

Soms is men bang voor besmetting. Als de huid van de verzorgende en de overledene intact is dan kan de overledene zonder problemen worden aangeraakt. Ik doe altijd wel handschoenen aan, maar voor de familie is dat niet altijd noodzakelijk.

Het wassen van de overledene

Voor het aankleden, maken we eerst het lichaam schoon. Het is voor familie fijn om dat te doen. Gewoon met de zeep of douchegel die de overledene dagelijks gebruikte. Het is een waardevol ritueel om het lichaam met de bodylotion van overledene in te smeren. Ik begeleid de families door ze stap voor stap te vertellen wat er gaat gebeuren en wat zij kunnen doen. Zo verzorgde ik onlangs een overleden man met zijn zoon. Hij zalfde zijn vader met de olie die hij, in de herinnering van de zoon, al zijn hele leven lang gebruikte. Het was een bijzonder moment, voor de zoon maar ook voor mij om daar bij aanwezig te mogen zijn.

Kleding kiezen voor de overledene

Er zijn geen regels voor wat iemand na overlijden moet aandoen. Het is wel gebruikelijk om onderkleding aan te doen. Vaak wordt gekozen voor de lievelingsjurk van moeder of het laatst gekochte kostuum van vader. De familie bepaalt dit.

Aankleden van de overledene

De eerste 36 uur na een overlijden koelt het lichaam langzaam af. Het lichaam wordt eerst stijf. Wordt het lichaam dan aangekleed dan zullen vooral eerst de armen en schouders soepel gemaakt worden. Het verhaal dat armen en benen gebroken worden als iemand verstijft is, is absoluut niet waar. De armen en schouders worden voorzichtig heen en weer bewogen. Hierdoor verdwijnt de stijfheid en kan de overledene beter aangekleed worden.

De laatste zorg geven

Het is goed om u ervan bewust te zijn dat u veel zelf kunt doen. Daarom zal ik u altijd vragen of u dit zelf, met elkaar, wilt doen. Of dat u dat samen met mij wilt doen. Het helpt in de rouwverwerking om iets voor de overledene te doen. Nadat iemand is overleden kan ik op elk gewenst moment komen voor de laatste verzorging. Dus ook ’s avonds of ’s nachts en in het weekend. Wanneer een overlijden thuis heeft plaatsgevonden, is het goed om te weten dat de laatste zorg ook daar kan plaatsvinden.

Wilt u hier meer over weten of het gesprek aangaan over uw uitvaartwensen? Bel mij voor een vrijblijvend voorgesprek op 06-43138768 of stuur mij een e-mail.

Uw uitvaartwensen op papier zetten? Download gratis het wensenformulier.

Hierover schrijft Aaf Brandt Corstius in een column van het tijdschrift Flow. Tijdens het opruimen kom ik het tegen. Ik wist niet dat ik het nog had. Het is van een aantal jaren terug. Ik vergeet wat ik aan het doen ben en voor ik het weet zit ik te bladeren en te lezen. En dan vind ik haar column.

“Wat ga je doen na de crematie?”

Haar vader is het jaar daarvoor overleden. De avond voor de dag van de crematie van haar vader wordt Aaf gebeld door een goede vriendin. Ze vraagt: “Wat ga je doen na de crematie?”. “Ik ga naar huis”, antwoordt Aaf. En dan zegt die vriendin: “Dan moet je bij die lekkere Indonesische afhaal bij jullie in de buurt een pittige schotel halen. In tijden van verdriet is scherp, warm eten heel goed.” Aaf waardeerde deze ogenschijnlijke banale tip enorm. Zij voelde zich gesteund en gezien door deze vriendin. Zij had aan haar gedacht en de moeite genomen haar te bellen om haar dit te zeggen. En, schrijft Aaf: “Juist doordat ze zo specifiek was en haar woorden zo goed koos, leek het alsof dit het beste medicijn voor na zo’n zware dag. Een pittige schotel.” Aaf heeft het advies van haar vriendin precies opgevolgd en ze vond het heerlijk. En raadt nu iedereen aan die een zware dag heeft om een pittige schotel te eten.

Na het lezen van haar verhaal, denk ik terug aan de periode van het overlijden van mijn eigen vader. Wij kregen toen ook troostvoer. Geen pittige Indonesische schotel, maar Hollandse zuurkoolschotel. Met ananas!

De hectische tijd na het overlijden van mijn vader

Na het overlijden van mijn vader brak er een hectische tijd aan. Er moest natuurlijk van alles worden geregeld en besproken. Mijn voornaamste, zelf opgelegde, taak was het schrijven van een afscheidsspeech. Ik had hierin geen enkele ervaring of goede voorbeelden, dus de stress liep hoog op. De dag voor zijn begrafenis was er aan het eind van de middag gelegenheid tot condoleren. Zo’n condoleance is ook spannend. Je wilt niet al te emotioneel overkomen en bent in afwachting wie er gaat komen. Ik was verrast. Zoveel mensen die de moeite namen om te komen. Dat verwonderde en troostte mij, mijn moeder en broer. Maar het was ook vermoeiend en dat merkten we toen we eenmaal weer thuis waren.

Zij nam de moeite voor ons te koken

We zaten nog maar net en hadden nog geen tijd gehad om te bedenken wat te eten, toen de bel ging. De buurvrouw stond voor de deur met een dampende zuurkoolschotel. “Jullie heb vast nog niet gegeten,” zei ze terwijl ze mij de schotel overhandigde: “Het is nog warm, als je wilt kan je er nu van eten. En anders bewaar je het voor morgen”. En weg liep ze weer. Toen we het aluminiumfolie eraf haalden lagen er vier gebakken ananassen bovenop. Dat hadden we nog nooit gegeten. Het was heerlijk. Sindsdien bakte ik altijd ananas bij de zuurkoolschotel. En iedere keer dacht ik weer aan deze buurvrouw en hoe fijn ik vond dat zij de moeite nam voor ons te koken. Ik realiseer me nu dat ik de laatste jaren geen ananas bij de zuurkool doe… Toch maar weer eens doen.

Uw dierbaren ontlasten in deze heftige periode

Bij het regelen van een uitvaart komt veel kijken voor de nabestaanden. Door hier vooraf over na te denken, ontlast u uw dierbaren in deze heftige periode. Wilt u uw uitvaartwensen in kaart brengen? Dan kunt u op mijn website het wensenformulier gratis downloaden. Wilt u weten wat ik voor u kan betekenen? Dan kunt u mij bellen via 06 43138768.

Mooie rituelen om te herdenken

De herinneringsbijeenkomst is in de Ölandhorst (nu het Yardenhuis) en op de aangrenzende begraafplaats . De begraafplaats is dan mooi verlicht. Je kunt een boodschap hangen in een wensboom, kaarsjes branden of een kopje koffie of glühwein drinken. Ook zal er een voorstelling zijn van een zandtovenaar. In voorgaande jaren lag er in de aula een leisteen die verwarmd werd en met een kwast schreef je dan de naam met water op de steen. De naam verdampte ook weer. Het zijn mooie rituelen om je overleden dierbaren te herdenken.

Niet alleen zitten met je verdriet

Zelf heb ik meerdere keren meegeholpen tijdens zo’n avond. En het is mooi om te merken dat het de aanwezigen goed doet om hier naar toe te gaan. Vaak zitten nabestaanden in hun eentje te worstelen met het verdriet en rouw. Op zo’n avond kan je, als je dat wilt, je gevoel delen met anderen. Of op z’n minst zien dat je niet alleen bent. De vrijwilligers hebben een luisterend oor en slaan een arm om je heen als je daar behoefte aan hebt.

Een plek om te herinneren hoe het was

Ik ontmoette er eens een man die niet de aula in durfde. Ik ging naar hem toe en vroeg voor wie hij hier was. Hij had hier, nog maar kort geleden, afscheid moeten nemen van zijn vrouw. Hij vond het moeilijk om weer de aula binnen te gaan. Het was te confronterend. Na een kort praatje liep hij weer verder en later op de avond zag ik hem toch in de aula zitten. Het gevoel over de plek waar je het laatste afscheid hebt genomen, kan door zo’n mooie herdenkingsavond veranderen in een plek waar je je weer herinnerd hoe het was.

Helpen rouwen

“Gedenken is meer dan ‘denken aan’ of ‘zich herinneren’. Gedenken heeft te maken met verleden, heden en toekomst. Gedenken is het weer in het heden halen van wat vroeger gebeurd is; op een manier dat het een plaats krijgt in ons leven nu.” Deze tekst vond ik op de site van de Protestantse gemeente Goes. En het laat zien dat herdenken belangrijk is voor nabestaanden om verder te kunnen gaan. Een jaarlijkse dag als Allerzielen is daar een mooi moment voor. En wellicht lukt het je niet om naar een herinneringsbijeenkomst te gaan. Dan is een kaarsje branden en bewust een moment stilstaan bij de herinneringen ook een mooi ritueel om het een plekje in je leven te geven. Herdenken helpt rouwen.

Hoe herdenk jij?

Iedereen heeft een eigen manier van herdenken. Ik ben heel benieuwd hoe jij herdenkt. Hoe sta jij stil bij een overleden dierbare? Deel jouw ervaring hieronder en wellicht kunnen we elkaar inspireren.

Wie spreken bij een uitvaart?

Allereerst hoe zit dat nu precies. Wie spreken allemaal bij een uitvaart? Bij een kerkelijke uitvaart zal in ieder geval de dominee of pastor spreken. In andere gevallen begeleid de uitvaartbegeleider de dienst. Verder wordt tijdens een uitvaartplechtigheid vaak gesproken door één of meer familieleden, goede vrienden of collega’s. Iedereen die wil spreken, mag dat doen. Als familie kies je dit zelf. Ik stimuleer naaste familieleden altijd om tijdens de uitvaartplechtigheid zelf te vertellen over de overledene.

Durf te spreken op de uitvaart

Als de vraag komt wie wil spreken, hoor ik vaak: “Nee hoor, dat gaat mij niet lukken” of “Als ik wat op papier krijg, wil jij dat dan voorlezen?”. Dat begrijp ik goed. De emoties gieren door je keel en spreken voor een groep is niet je dagelijkse bezigheid. En uiteraard wil ik het voorlezen, maar het verhaal over jouw vader komt toch het beste over als jij het zelf vertelt. Gelukkig bedenken de meesten zich na wat aanmoediging toch. Een persoonlijke invulling van de dienst geeft ruimte aan verdriet om het verlies, versterkt de dankbaarheid voor zijn of haar leven en zorgt voor ontzag voor leven en dood. In de gesprekken met nabestaanden hoor ik hoe fijn het is om goed terug te kunnen kijken op een warm en persoonlijk afscheid.

Wat vertel je bij een afscheidsdienst?

Als nabestaanden de stap hebben gezet om te gaan spreken, is de volgende vraag: “Waar moet ik het over hebben?” Als je de levensloop van de overledene wilt vertellen in je toespraak, dan zijn er meerdere opties. Je kunt bijvoorbeeld een chronologische volgorde aanhouden. Je kunt er ook voor kiezen enkele anekdotes aan te halen. Ga dan voor veel details, concrete beelden en uitspraken. Je zoomt in op een bepaalde gebeurtenis. Humor kan ook, er mag best gelachen worden. Het geeft lucht en met het herdenken van de mooie en grappige gebeurtenissen vier je iemands leven. Een mooi gedicht of tekst van een lied is natuurlijk ook mogelijk.

Tegen wie spreek je tijdens de afscheidsdienst?

Denk bij het maken van je tekst ook na over tot wie je wilt spreken. Richt je het woord tot de aanwezigen of praat je tegen de overledene van wie je afscheid neemt? Bedenk van te voren waar jij je prettig bij voelt.

Hoe lang moet een toespraak op een uitvaart zijn?

Een mooie lengte voor een toespraak bij een uitvaart is ongeveer 5 minuten. Houd het dus relatief kort en bondig. Als je rustig spreekt dan heb je 100 woorden per minuut.

Oefen je toespraak van te voren en print je tekst uit

Oefen van te voren door de tekst hardop te lezen en druk de tekst groot af. Het beste kun je de lettergrootte instellen op 14p. Dat leest prettiger. Ook als je blik door eventuele tranen waziger is.

Durf emoties er te laten zijn bij het spreken

Met het geven van een toespraak, geef je ruimte aan het verdriet. Soms zijn mensen bang dat ze moeten huilen tijdens de toespraak. Geen mens in de zaal zal het vreemd vinden. En in de meeste gevallen lukt het weer snel om de draad op te pakken. Het papiertje met de tekst helpt je daarbij.

Vraag hulp bij het schrijven van je toespraak

Vind je het ondanks deze tips nog steeds lastig om een mooie toespraak op papier te krijgen voor de afscheidsdienst? Vraag dan vooral hulp bij het schrijven. Soms is samen met iemand herinneringen ophalen al voldoende als je inspiratie nodig hebt. Als uitvaartbegeleider help ik nabestaanden met plezier bij het schrijven van een mooie toespraak voor een uitvaart.

Wil je meer weten over hoe ik je kan helpen bij het afscheid van een dierbare?

In een voorgesprek neem ik tijd voor al uw vragen over een (naderend) afscheid. E-mail of bel (06 – 431 38 768) mij om een afspraak te maken.

Opbaren kan overal

Het is al weer enige tijd geleden dat ik een uitvaart begeleidde bij een mevrouw wiens man was overleden. Zij woonde in een piepklein huisje. Deze vrouw wilde heel graag haar man thuis opbaren. Om dit voor elkaar te krijgen zou er een raam uit te woning moeten worden gehaald om de kist binnen te krijgen. We waren al aan het kijken hoe we dat moesten doen. Totdat iemand als grapje zei: “Hij kan ook in de schuur”. “Schuur?” zei ik: “Waar is die schuur dan?”.

De beste keuze die deze familie kon maken

De schuur was het huis ernaast. Dat was zijn werkplaats. Het was er een zooitje. Maar ik zei: “Als hij hier altijd graag was, dan is dit een geschikte plek”. En dat was zo. De twee zonen gingen opruimen. De echtgenote had nog een oud gordijn liggen. Zo werd de schuur in korte tijd omgetoverd in een mooie opbaarruimte. Het is nu al bijna twee jaar geleden en we komen elkaar soms nog tegen. De weduwe is nog steeds verguld met de opbaring in de schuur. “Wij hadden dit nooit zelf bedacht”, zei ze eens. Wat eigenlijk wel zo was. Het idee was op het eerste gezicht misschien vreemd, maar uiteindelijk was het de beste keuze die deze familie kon maken.  Zij konden naar hem gaan wanneer zij wilden, samen met het bezoek dat langskwam.

Het ging mij te snel

Ik moest hieraan denken op de dag dat Jos, mijn broer, 16 jaar geleden overleden was. Mijn gedachten gingen terug naar de dagen tussen zijn overlijden en de begrafenis. Jos overleed totaal onverwacht. En veel te vroeg. In alle commotie wist ik desondanks zeker: Jos wordt thuis opgebaard.

Nog geen half jaar daarvoor namen wij afscheid van onze moeder. In hetzelfde huis, het huis waarin Jos en ik opgroeiden. Op het moment dat ik met de uitvaartbegeleider aan tafel zat, kwamen zijn collega’s met mijn moeder op een brancard naar beneden. Ik raakte in paniek. Het ging mij te snel. Maar het was al gebeurd. Gelukkig had ik daarvoor wel de tijd gehad om bij haar op bed te zitten. En ik heb mij vooral zitten verbazen: waar is dat leven nu? Zo leef je nog en zo ben je dood! Verwondering was wat het van mij meester maakte. Daarnaast berusting, want aan haar lijden was een einde gekomen. Jos en ik waren dankbaar dat zij rustig was ingeslapen.

Die week heb ik haar één keer bezocht in het uitvaartcentrum. In een onpersoonlijke ruimte. Het voelde niet goed. Daarom was er bij Jos geen twijfel. Hij zou thuis blijven tot de uitvaart.

Momenten van rust

Het fijne van een thuisopbaring is dat er op elk moment van de dag gelegenheid is bij de overledene te zijn. ’s Morgensvroeg een kaarsje aansteken en een muziekje opzetten waar je samen altijd van hebt genoten. Of naast je geliefde zitten om even tegen hem of haar te praten. Waardevolle momenten van rust waarin je bewust afscheid neemt van je dierbare.

Aanraken

We kunnen een overledene best aanraken. Als een lichaam gekoeld wordt, voelt dat wel koud aan. Zelfs een kus geven op het voorhoofd is mogelijk. Een weduwe vertelde mij dat haar kleinkinderen het eng vonden om naar opa te kijken. Maar omdat de kinderen daar dagelijks waren, kwamen ze steeds een stukje dichterbij de kist. Uiteindelijke durfden zij hem aan te raken en hebben zelf tekeningen in zijn kist gelegd. Dat is mooi.

Bezoekersregeling

Een ander voordeel aan thuisopbaring is dat mensen die afscheid komen nemen de overledene kunnen zien. Hierdoor tonen zij makkelijker hun verdriet wat de directe naasten het gevoel geeft het verlies niet alleen te hoeven dragen. Toch zijn families wel eens bang dat men overlopen wordt door belangstellenden. Dat je de hele week bezig bent mensen te ontvangen en koffie te zetten. Waardoor je niet aan jezelf toekomt. Dat hoeft gelukkig niet zo te zijn. Als directe naasten bepaal je zelf wie mag komen en wanneer er gelegenheid is om afscheid te nemen. Er kan een bezoekersregeling worden afgesproken met vooraf bepaalde bezoektijden, die ook op de rouwkaart kunnen worden gezet.

Veranderingen

Gedurende de periode tot aan de uitvaart verandert het lichaam van een overledene. Bij een thuisopbaring kom ik daarom elke dag de lichaamsconditie controleren. Koelen van het lichaam of tijdelijke balseming met thanatopraxie kan er voor zorgen dat de lichaamsconditie goed blijft. En ondanks de veranderingen die het lichaam in de loop van de tijd vertoond, zijn nabestaanden vaak verrast over hoe vredig en mooi een overledene erbij ligt.

Het hielp me realiseren dat Jos dood was

Samen met mijn gezin, familie en met de vrienden van Jos, was ik tijdens de dagen voor de uitvaart bij hem. Tussen zijn spullen en met zijn muziek op de achtergrond bereidden we met elkaar de uitvaart voor. We haalden herinneringen op en troostten elkaar. Het heeft mij geholpen te realiseren dat Jos dood was. We keken naar zijn lichaam, maar hij was er niet meer. Rouwen om een verlies kan pas beginnen als je de dood onder ogen ziet, besefte ik toen.

Dankbaar

Nog steeds herinner ik mij deze dagen als een warm bad. Het heeft mij enorm geholpen mijn leven weer op te pakken na dit grote verlies. En mijn ervaring is dat als nabestaanden op mijn aanraden kiezen voor een thuisopbaring, zij mij ook enorm dankbaar zijn.

Meer weten over hoe thuisopbaring werkt?

In een voorgesprek neem ik tijd voor al uw vragen over een (naderend) afscheid. E-mail of bel (06 – 431 38 768) mij om een afspraak te maken.

Laat de praktische zaken goed geregeld zijn

Bij een uitvaart komen heel veel praktische regeldingen kijken. Dingen waar je je eigenlijk helemaal niet mee bezig wilt hoeven houden, maar die wel goed geregeld moeten worden. Een uitvaartbegeleider regelt de praktische zaken van een uitvaart. Zo zorg ik er onder andere voor dat de overledene kan worden opgebaard op de wijze en op de plek die wenselijk is. Ik reserveer de ruimte in het crematorium of op de begraafplaats. En ik help de familie met het maken van de rouwkaart. Als je een prettige uitvaartbegeleider hebt, kun je de praktische zaken makkelijker uit handen geven. Waardoor je als familie meer ruimte krijgt voor een goed afscheid.

Tijd en ruimte nemen voor het maken van keuzes

Ik denk met de familie mee om hen te helpen goede keuzes te maken. Dat staat los van wat ik denk hoe het zou moeten gaan. De wensen van de familie staan altijd bovenaan. Families vragen mij wel eens: “Wat is gebruikelijk?” Mijn antwoord is dan: “Gebruikelijk is wat jullie als familie zelf wensen.”

Mijn rol begint op het moment dat iemand is overleden met de laatste zorg en de opbaring. Vanaf dat moment zie, hoor en merk ik wat het overlijden voor impact op hen heeft. Is er opluchting, omdat het lijden over is? Of kwam de dood onverwacht en is de familie totaal overrompeld? Vooral bij een onverwacht overlijden sta je vaak voor keuzes waar je nog niet eerder over hebt nagedacht. In zo’n situatie is het helemaal belangrijk dat er tijd en ruimte is om na te denken en te praten over hoe je afscheid wilt nemen. Persoonlijk neem ik altijd veel tijd om de familie hierin te begeleiden.

Laatste eer bewijzen

Eén van de eerste keuzes die na het overlijden gemaakt moet worden is door wie de overledene verzorgd gaat worden. Het is mogelijk om dit zelf te doen en op deze manier iemand de laatste eer bewijzen. Dit kan alleen. Maar als uitvaartbegeleider kan ik hierin ook ondersteunen. Met zorg en respect voor de laatste keer het lichaam wassen. Het pak aantrekken waarin een overleden echtgenoot hun laatste huwelijksfeest heeft gevierd. Of de lievelingsjurk van moeder, die haar zo goed staat. Ik ervaar het altijd als een intieme gebeurtenis. Verhalen en anekdotes komen naar boven. Er wordt gehuild en gelachen.

Sta stil bij wie iemand was

Tijdens het voorbereiden en bespreken van de uitvaart met de familie, wordt steeds duidelijker wie de overledene is. Door stil te staan bij de persoon om wie het gaat, kun je persoonlijkere keuzes maken. Wat wilde iemand zelf graag? Welke tekst is mooi op de kaart? Hoe zou de overledene graag genoemd worden: lieve, zorgzame vader, moeder? Of hij is geen opa, maar voelde hij zich wel de opa van de bonuskinderen. Of was ze een kleurrijk persoon met een bloemrijk leven. Het lintje, is hij daar trots op. Soms wordt gezegd: ‘Doe maar gewoon, hij is zo nuchter’. Door anekdotes en herinneringen op te halen en gewoon stil te staan bij hoe iemand was, kun je keuzes maken waarvan je achteraf zegt: ja zo had hij het mooi gevonden.

Het zijn de kleine details die een afscheidsdienst persoonlijk maken

Ook bespreek ik met de familie hoe de uitvaartplechtigheid ingevuld kan worden. Waar het vroeger vaak vanzelfsprekend was dat de uitvaartplechtigheid in de kerk was is dat tegenwoordig niet meer de standaard. Tegenwoordig zie je steeds vaker dat er geen dominee of pastor bij betrokken is. In zo’n situatie kan ik als uitvaartbegeleider ook de rol van voorganger of ritueelbegeleider op me nemen. Ik vind het belangrijk om zoveel mogelijk te weten te komen over de overledene en wat hij of zij heeft betekend voor naaste familieleden of vrienden. Het zijn de details die een afscheidsdienst persoonlijk maken.

Durf woorden te geven aan het verlies

Bij een afscheidsdienst is het heel waardevol als naaste familieleden vertellen over hun overleden dierbare. Vaak vinden zij dat lastig. Spreken voor een groep is bij sommigen geen dagelijkse kost. En als je vol emoties bent, is dat misschien niet het eerste waar je aan denkt. Ik bemoedig nabestaanden hier altijd in aan. Juist om woorden te geven aan het verlies. Iedereen begrijpt dat je op zo’n moment emotioneel bent. Als ze het dan toch doen, geeft dat zo’n enorme voldoening en troost. Uiteraard kan ook een familielid, vriend of ikzelf de woorden voorlezen.

Het nemen van een persoonlijk en goed afscheid van een overledene helpt je als nabestaande om het verlies te verwerken. Iemand verliezen blijft pijn doen. Met een goed gevoel kunnen terugdenken aan een goed afscheid, verzacht het verdriet.

Ook een liefdevol afscheid op de manier die bij jou en de overledene past?

Als uitvaartbegeleider zie ik het als mijn taak om jullie hierin te begeleiden. Wil je weten wat ik voor je kan doen om te zorgen dat een afscheid echt persoonlijk is? In een voorgesprek praten we vrijblijvend over wat komt kijken bij een (naderend) overlijden. E-mail of bel (06 – 431 38 768) mij om een afspraak te maken.